23

ორი კვირაც და 23 წლის ვიქნები. ჯერჯერობით ისევ ვიზრდები და არა – ვბერდები. თანაც მგონი, ბევრი გაგებით “ჯერ ისევ” ვიზრდები.

მაგალითად, ახლა გაცილებით მეტს ვკითხულობ თინეიჯერულ ლიტერატურას, ვიდრე მაშინ, როცა თინეიჯერი ვიყავი. ამას ბევრი რამ განაპირობებს – გადაღლილობა და დროის არ ქონა საიმისოდ, რომ “რამე სერიოზული” ვიკითხო; ასევე ის ფაქტი, რომ ჩემი დროის უდიდესი ნაწილი ჩემს თინეიჯერ მოსწავლეებს მიაქვთ; ისიც, რომ ვერაფრით მოვიშორე ის შეგრძნება, რომ დრო ძალიან სწრაფად გადის და მგონია ბევრი გამოვტოვე, ბევრი ვერ მოვასწარი და თითქოს ამით ვინაზღაურებ დანაკლისს; კიდევ ის, რომ ახლა თავისუფლად ვკითხულობ რუსულად და ქინდლი მაქვს; ისიც, რომ უბრალოდ მომწონს ეს მიმართულება. თუმცა ყველაზე მეტს მაინც ფენტეზის ვკითხულობ. ესაა ჩემი არკადია ყოველთვის როცა ვიღლები, ვიწყენ, მბეზრდება ან ველოდები.

ეს წელი როტფუსით იყო შესანიშნავი. უმაგრესი მწერალია. მეფისმკვლელის ქრონიკებმა ერთხელ და სამუდამოდ დაიდო ბინა გულში, სულში, თაროზე და საერთოდ ყველგან (აქვე ათასი წყევლა და კრულვა როტფუსს იმის გამო რომ მესამე ნაწილი ჯერაც არსად ჩანს). ესეც ისეთი რამეა, როგორიც ჰარი პოტერი იყო თავის დროზე, ბეჭდების მბრძანებელი, ან ლილე იროელის ამბები. ან ურსულა ლე გუინი თავისი ყველაფრიანად. ან მხედვარი. “ალდენორი” იყო კიდევ, ძალიან კარგი და ძალიან გულდასაწყვეტიც იმის გამო, რომ ავტორი აღარ არის და ვეღარ გააგრძელებს. ძალიან, ძალიან გულდასაწყვეტი.

ამ წელს ერთი ყველაზე კარგი რამ “დავამუღამე” – დროის მენეჯმენტი. მიუხედავად იმისა, რომ ახლა უფრო დაკავებული ვარ, ვიდრე ოდესმე ვყოფილვარ, უფრო მეტსაც ვასწრებ, ვიდრე ვახერხებდი ხოლმე. თანაც არა ძილის, ჭამის, კითხვის ან საერთოდ ცხოვრების ხარჯზე. არ ვიცი მოთმინება და ნებისყოფა მშველის თუ პირიქით, დროის გადანაწილება მაძლევს მოთმინებას, ან რა მნიშვნელობა აქვს.

აი ფულის ხარჯვასაც რომ ვისწავლი, მერე მართლა მაგარი გოგო ვიქნები. მტკიცედ კი მაქვს გადაწყვეტილი ვისწავლო.

კიდევ “სიტყვების ხელოსანი” გავხდი. ვშლი და ვაწყობ სიტყვებს, ვეძებ მათ წარმოშობას ძირისძირობამდე და იმის იქით. ვეძებ მათ პარალელებს უამრავ სხვადასხვა ენაში და ასე შემდეგ. მეც არ ვიცი ეს რას ნიშნავს, მაგრამ “სიტყვების ოსტატი” უნდა გამოვიდე რომ გავიზრდები.

კიდევ თმა გამეზარდა. სამი წლის მანძილზე უმოწყალოდ ვჩეხავდი, მერე მომწყინდა და ახლა რაპუნცელის შორეული ნათესავი ვარ.

კიდევ ცოტა გავსუქდი. ოღონდ ახლა მგონია რომ ძალიანაც მიხდება. ასე თითქოს უფრო ვჩანვარ. ჩემი სიმაღლის (თუ სიდაბლის) ადამიანი ახლა კიდევ გამხდარიც თუა… გავიმართები ხოლმე წელში ჩემი მრგვალი ფორმებიანად და დავაბოტებ თავაწეული. დიახაც.

წელს დაბადების დღის ნაცვლად პირსახოცების დღე უნდა აღვნიშნო. თარიღი ხელს მიწყობს რაც მთავარია.

მე მგონი კარგი წელი იყო. მშვიდი. რაღაცეებით უხვი. გარდამავალი ახალი ეტაპისკენ. ძველი წლების განმტკიცების და რა ვიცი კიდევ. მოსალოცი.

Advertisements

De Re Publica

maccari-cicero-denounces-catiline

“Cicero Denounces Catiline” by Cesare Maccari

სამი წლის მანძილზე ავად თუ შავად ლათინური ენის სწავლის ამბავმა ციცერონის “De Re Publica”-ს თარგმნამდე მიმიყვანა. ტექსტი დიდი არ არის, არც სრულია, მხოლოდ ნაწილობრივ აღადგინეს. არც არავინ მავალდებულებს მის თარგმნას, მხოლოდ ნაწყვეტები უნდა მეთარგმნა საგან “რომაელი ავტორი 3”-ის ფარგლებში, მაგრამ თავიდან ისეთი რთული იყო და მერე იმდენად ჩამითრია საქმემ, თავფეხიანად გადავეშვი ტექსტში. ახლა რამდენიმე კვირით შევაჩერე თარგმნის პროცესი, იმიტომ რომ მევე უნდა დავარედაქტირო, რაც ფაქტობრივად შეუძლებელი აღმოჩნდა იმ ფონზე, რომ წინადადებები ლამის ზეპირად ვიცი ლათინურად და ეს ძალიან მიშლის ხელს. გარდა ამისა, ტექსტის მოცულობაზე ორჯერ მეტი როგორც ვატყობ კომენტარები გამოვა და ამასაც დრო უნდა. მე თუ… არა, მე რომ ამ ნაწარმოებს დავასრულებ, მაშინ ნამდვილად ჩავთვლი, რომ ზრდასრული ადამიანის ცხოვრების პირველ ეტაპს მივადექი.

smith_republica_anglorum_title_page მართლა მეგონა რომ ციცერონი ძალიან მიყვარდა. ასეთი შეუპოვარი ადამიანი მეორე არ მეგულება. ასეთი გამჭრიახი და თან უანგარო, დაბადებული იმისთვის, რომ სახელმწიფოს, კარგს, სწორს ემსახუროს. მაგრამ როცა მისი ორიგინალი ენა “გავტეხე”, ვნახე როგორ აღწევს საწადელს სიტყვებით, როგორ ალაგებს სათქმელს ისე, რომ მინდა ჰერბერტის ფრაზა გამოვიყენო “დიუნიდან”, ფანდი ფანდში და კიდევ ფანდში, მივხვდი რომ ამ კაცს უზომოდ დიდ პატივს ვცემ, უბრალოდ კი არ მიყვარს, როგორც გარდასულ საუკუნეთა ერთი კარგი მწერალი.

თან ეს ნაწარმოები საკმაოდ ეკლექტიკურია და რაკი ციცერონის ყველაფერი მაინც არ წამიკითხავს ვერ ვიტყვი რომ ყველაზე კარგად, მაგრამ ნამდვილად ძალიან კარგად წარმოაჩენს თავად ავტორს. ვერც ობიექტურობას დაუკარგავ, ყოველთვის განიხილავს მეორე მხარის პოზიციას და… მერე აბათილებს – მეთოდურად, გულმოდგინედ და შეუპოვრად. დაუღალავად მოჰყავს მაგალითები, აფასებს მათ დადებით და უარყოფით მხარეებს, აჯამებს და ყოველთვის ერთ ამოსავალ პრინციპს მიადგება ხოლმე, ადამიანი გამუდმებით საკუთარი თავის სრულყოფას უნდა ცდილობდეს, რათა მერე სახელმწიფოს საუკეთესო შესთავაზოს. რადგან ჩვენმა სამშობლომ იმისთვის როდი გაგვაჩინა, მხოლოდ ჩვენს კეთილდღეობაზე ეზრუნა, არამედ იმისთვის, რომ ჩვენი გონების, გულის თუ სულის საუკეთესო ნაწილი თავად მიეღო და ჩვენთვის მხოლოდ ის დაებრუნებინა, რასაც თვითონ მოიზედმეტებდა. და სამშობლო – სახელმწიფო – ეს ხალხია, ხალხის საქმეა. Re Publica, სახალხო, ხალხის საქმე, არც მთლად დღევანდელი რესპუბლიკის გაგებით.

ჰოდა, როგორც თავად ციცერონი ამბობს ამ ნაწარმოებში, საკმარისი არ არის ადამიანს სიქველე cicero_de_re_publica_vat-_lat-_5757ჰქონდეს, როგორც რაღაც ხელოვანება, უნარი, რადგან ამ ხელოვანებას ცოდნის სახითაც დაინარჩუნებს, თუნდაც არ გამოიყენოს; სიქველე კი საკუთარ თავს მხოლოდ გამოყენებისას ავლენს მთლიანად. ასე რომ რა აზრი აქვს რამდენს ვისწავლი, თუკი ოდესმე მაინც არ გამოვიყენებ ამ ცოდნას?

ჩემი სამზარეულო

ახლა პატარა შესვენება მაქვს სანამ თარგმანს გავაგრძელებ და მიუხედავად იმისა რომ ბოლო ჭამიდან ორი საათი თუ იქნება გასული, ისევ ჭამა გადავწყვიტე. რა ვქნა, დილით ძალიან გემრიელი სალათი მოვამზადე და მთელი დღეა ვერ ვწყდები. ადვილი იყო, რაც სახლში ვიპოვე წვრილად დავჭერი და არაჟანში ავურიე. ანუ კარტოფილი, ჭარხალი, სტაფილო, კვერცხი, სიმინდი, ხახვი, ნიორი, წიწაკა, პომიდორი, კიტრი და მჟავე კიტრი. ზოგი მოხარშული, ზოგი უმი. მარილი, პილპილი, არაჟანი, ლიმონის წვენი, მცენარეული ზეთი და დღეს აგერ უკვე მესამედ ვჭამ.

რამდენიმე თვის წინ how to cook ტუტორიალების ყურება დავიწყე. იმიტომ არა რომ არაფრის კეთება არ ვიცი, ან პირიქით, საჭმელზე ან მის მომზადებაზე ვარ გადარეული. უბრალოდ 15 წუთიანი ყურადღების გადატანები მჭირდებოდა ჰაერივით. თავიდან ტორტებით და ნამცხვრებით დავიწყე. საშინლად არ მიყვარს ტკბილეული (შოკოლადი არ ითვლება). მაგრამ მზადების პროცესის ყურება ძალიან სასიამოვნო აღმოჩნდა. ოღონდ გადაცემები არ მიყვარს, საშინლად ბევრს რომ ლაპარაკობენ ყველაფერზე საჭმელის გარდა.

რაკი ტკბილეული არ მიყვარს, ძირითადად მორთვის პროცესი მომწონდა და არა მზადების. გემოს და გამოყენებული პროდუქტების პლიუს მინუსებს არად ვაგდებდი. მერე რომ მოვიცალე, ადვილი რაღაცეების გამოცხობა დავიწყე. სულ 4-5-ჯერ ვცადე ალბათ. ძნელი ნამდვილად არ არის, იმის გათვალისწინებით რომ ჯერ კიდევ ბავშვობიდან ვაკეთებ საჭმელებს თუ ვაცხობ ნამცხვრებს, თანაც არ ვიცი რატომ, მაგრამ “შეჭმადი” ყოველთვის გამოდის ის რასაც ვაკეთებ. მე ის არ ვიცი რატომ შეიძლება ეს ძნელი იყოს. მიუხედავად იმისა რომ ზომა წონა ფორმას არასდროს ვითვალისწინებ. რეცეპტს ვკითხულობ/ვუყურებ და ვაკეთებ ისე, როგორც გულს უხარია.

ტკბილეულის მერე სალათებზე გადავედი. ბოსტნეულზე ვგიჟდები. უმი, მოხარშული, შემწვარი, ყველა ერთად თუ ცალცალკე, სულ ერთია. ბურღულეულიც ძალიან მიყვარს. ხორცი არ მიყვარს. თევზსა და სოკოს საერთოდ არ ვჭამ. ხილი ძალიან მიყვარს, მაგრამ ყველა არა. მაგალითად საზამთრო, ლეღვი, ბალი, ყურძენი – ძალიან არ მიყვარს.

თუმცა რეცეპტების ძებნისას შეზღუდვები არ მაქვს. მომეწონა ყველაფერი, მაგრამ ხორცი ურევია? რა პრობლემაა, ვაკეთებ უხორცოდ.

გიჭამიათ შაურმა ხორცის გარეშე? მე კი.

ახლა გაზქურაზე შვინდს ვხარშავ. ორი კურდღლის დაჭერას ვაპირებ, წვენიც მექნება და იმედი მაქვს, შვინდის საწებელიც. ხვალ თუ არ დამეზარა ჭარხალს მოვხარშავ და ამ შვინდის საწებელში ჩავაწყობ. ისე წეღან შვრიას მოვკარი თვალი კარადაში და შვრიის ორცხობილებიც კარგი აზრია.

სათანადო დროს ვერ ვუთმობ, მაგრამ მაინც ოფიციალურად ვულოცავ საკუთარ თავს, ახალი ჰობი მაქვს – კულინარია.

დაღლილობა

ისე არ გაიგოთ, თითქოს პოსტი დაღლილობაზე იყოს, უბრალოდ მორავიას გამოვაჯავრე, მაგას აქვს ასეთი სათაურის წიგნები – “მოწყენილობა”, “ზიზღი”, “სიძულვილი”, “ურჩობა” და მისთ. ნეტა რანაირი კაცი იყო, მე მხოლოდ პატარა მოთხრობები და “ჩოჩარა” მაქვს წაკითხული; მგონი სულ უბედურ ადამიანებზე და მოვლენებზე წერდა. ან ძალიან ბედნიერი ადამიანი იყო, ან ძალიან უბედური, რას გაიგებ.

თავად ვერ გადამიწყვეტია, ძალიან ბედნიერი ადამიანი ვარ თუ ძალიან უბედური. გააჩნია რაზე ვფიქრობ ხოლმე. ზოგჯერ ჭეშმარიტად ბედნიერი ვარ იმით, რომ ორივე ხელი მარცხენა არ მაქვს, ზოგჯერ (ზოგჯერ რა, ძირითადად) მეძინება და ასეთ ეგზისტენციალურ საკითხებს ვერ ვუღრმავდები, ზოგჯერ კიდევ ნამდვილად უბედური ვარ, იმიტომ რომ ჩემს მოსწავლეებს ვერაფერს ვაგებინებ.

უფრო სწორი იქნებოდა თუ ვიტყოდი ვერაფერს იგებენ მეთქი, მაგრამ პასუხისმგებლობას არ გავურბივარ, არც ჩემს წილს და არც მათსას. ხზ. კაცმა არ იცის რატომ ჰგონიათ, რომ ყველაფერი ერთი წაკითხვით უნდა გაიგონ, პასუხი ყოველთვის მზად უნდა იდოს ზედაპირზე, ან რომ ყველა ამოცანის ამოხსნა უნდა ისწავლონ.

ვერც ის გავიგე, რატომ იიოლებენ საქმეს “ო, მე ამას ვერ გავიგებ” მიდგომით. რა ყრია სიმარტივეში? ისევ – რას გაიგებ. მარტივი მალევიჩის კვადრატიც იყო, მაგრამ ქვეტექსტები ოხრად მოუნახეს. ნუ, ეგეც “ხელოვნებაა”. ალბათ არის სიმარტივეში რაღაც მიმზიდველი. კი, კი, ნამდვილად არის – მაგალითად, ნამდვილად კარგი ამბავია, რომ თუ a უდრის b-ს, ხოლო b c–ს, მაშინ a c-ს ტოლია.

ხომ ადვილია? ჩემი ბატები კიდევ გამუდმებით დაჰყურებენ ფურცელს და ელოდებიან როდის მოევლინებათ მხსნელად სასწაული – პასუხის სახით. ისევ და ისევ – ალბათ ლოდინი უფრო ადვილია.

აი, მე რომ მარტივი ამბები მიყვარდეს, რამე ისეთ საგანს ავირჩევდი სასწავლებლად, სადაც გაგება ინდივიდუალური ამბავი იქნებოდა და მეხსიერებას მეტი ძალა დაადგებოდა, რამეთუ ჩემმა მოსწავლეებმა ხშირად იციან საჭირო წესი და ფორმულა, უბრალოდ არ იციან სად წაიღონ.

ამოცანაში, ბავშვებო, ამოცანაში უნდა გამოიყენოთ, არსად არ წაიღოთ.

ერთი ისაა, მერე ალბათ იმას ვიწუწუნებდი, რომ ზარმაცები არიან და სწავლა ეზარებათ. ახლა იმას კი ვახერხებ, რომ სასწავლი გაკვეთილზევე დაიმახსოვრონ, მაგრამ ძალიან ეზარებათ ნასწავლის გამოყენება.

ეს რა თაობა მოდის–მეთქი, ამას წინათ რომ ჩავილაპარაკე, მაშინ მივხვდი რომ ვბერდები. ჩემს მოსწავლეებზე მხოლოდ 4 წლით უფროსი ვარ და მათი უკვე აღარ მესმის.

თუმცა, როდის მესმოდა ვინმესი?

 

22

ტრადიციად მექცა 25 მაისამდე ცოტა ხნით ადრე წლის შეჯამება. ახალი წელი ნაკლებად იწყებს ან ამთავრებს ხოლმე ჩემთვის რაიმე ეტაპს, ალბათ ჯერაც სასწავლო წელს ვუკავშირებ ამ ყველაფერს და იმიტომ.

ამჯერად 22 წლის ვხდები, რატომღაც.

შარშანდელი 25 მაისის მერე… მასწავლებელი მანამდე გავხდი, კარგად მახსოვს, ჩემი პირველი მოსწავლე 2015 წლის 20 მაისს მოვიდა. ჩემს “ანგარიშზე” ჯამში ახლა უკვე 30-ზე მეტი მოსწავლეა. ბავშვებს ძალიან ვუყვარვარ. ამას ყოველი მათგანისგან ვგრძნობ და ამის გამოა, რაც არ უნდა ცუდად ვიყო, ბავშვები რომ მოდიან ყველაფერს ოპტიმისტურად ვუყურებ. ვგრძნობ რომ რაღაც ვიცი, რაღაც შემიძლია, ვიღაცას ვჭირდები – და არა მხოლოდ იმიტომ, რომ ახლობელია და ვუყვარვარ.

შემოდგომაზე მივხვდი რომ ლათინურის სამ სემესტრს უკვალოდ არ ჩაუვლია. კეისარი, ვერგილიუსი და ოვიდიუსი წავიკითხე ლათინურად. ამ ენამ ძალიან გამზარდა, გონებრივად შემცვალა და უფრო თავდაჯერებული გამხადა. სამწუხაროდ ჯერ იმავეს ვერ ვიტყვი ძველ ბერძნულზე, მაგრამ იმედს არ ვკარგავ. საამისოდ ძალიან ჯიუტი ვარ.

ნოემბერსა და დეკემბერში ერთი ოცნება ავიხდინე და წიგნის ფესტივალზე ვიმუშავე გამომცემლობა “წიგნები ბათუმშის” სტენდთან. მერე კიდევ უფრო მაგარი რაღაც მოხდა – წიგნზე მუშაობა შემომთავაზა ირაკლიმ, ამ გამომცემლობის დამაარსებელმა. თავიდან მეც საცდელად აღვიქვი ეს ამბავი. ვაღიარებ, დაუფიქრებლად გამომივიდა, ეს ჩემი მხრიდან მეტისმეტი თავდაჯერებულობა იყო. თუმცა პასუხისმგებლობის გრძნობას არ ვუჩივი, ღამეებიც გავათენე და მოსწავლეებისა და გამოცდების პარალელურად ჩემი პირველი წიგნი, ფილიპ დიკის “უბიკიც” დავარედაქტირე. ამ პოსტში სირთულეებზე ლაპარაკს არ ვაპირებ, მაგრამ საქმეს ვერ მოვერიე. ისე ვერა, როგორც ვისურვებდი. ირაკლის და მარის საკმაოდ ბევრის გაკეთება მოუწიათ და საბოლოო ჯამში წიგნი ნამდვილად კარგი გამოვიდა, მთავარიც ალბათ ეს არის.

მეორე წიგნი ორ კვირაში მომაყოლეს. ამან მაფიქრებინა, რომ რედაქტირება გამომდიოდა. მერე… მოკლედ მეორე წიგნიც დავასრულე. ახლა უფრო თამამად ვარ. ახლა თარგმნაც შემიძლია. ერთი ისაა, რომ არ მინდა რაღაც უბრალოდ შემეძლოს. მე მინდა ყველაფერი ძალიან კარგად შემეძლოს.

სამწუხაროდ ამ ერთ წელში ნაპოვნმა იმედმა, რომ ცხოვრების გზა ვიპოვე, ძალა დაკარგა. ისევ არ ვიცი რა ვაკეთო მომავალში. აღარ მომწონს მეორე ხარისხოვანი საქმის კეთება. მეტი მინდა, მინდა რაღაც თავად შევქმნა, რაღაც ისეთი ვაკეთო, რაშიც თავფეხიანად გადავეშვები.

თუმცა მგონი მაინც კმაყოფილი ვარ, ყველაფერი თითქმის ისეა ცხოვრებაში, როგორც უნდა იყოს, ჯერ ყველაფერი წინაა.

კიდევ ერთი წიგნის ფესტივალი

10600361_1014322941944647_216643760890875187_n

ესეც მეორე წიგნის ფესტივალი. ამ ერთი ბეწო ქვეყნისთვის, უფრო მეტიც – ქალაქისთვის, წელიწადში ოთხი ფესტივალი ნამდვილი მოვლენაა. არადა თუ მეხსიერება არ მღალატობს, 2015 წელს სწორედ ოთხი იყო. ძალიანაც კარგი, ჩემთვის რაც მეტია, მით უკეთესი. წინა ფესტივალის ამბები უკვე მოგიყევით, 25-27 დეკემბერი კი საახალწლო ფესტივალს დაეთმო, ამჯერად საჯარო ბიბლიოთეკაში. ულამაზესი დარბაზია, მაგრამ… პატარა და მოუხერხებელი ასეთ ამბებისთვის. სიცხე და უჰაერობა აქაც პრობლემა იყო და ამას ალბათ არსად არასდროს არაფერი ეშველება, სამწუხაროდ.

მე ისევ ბათუმში ვიყავი. უკაცრავად, ბათუმში არა, ბათუმელებთან, გამომცემლობა “წიგნები ბათუმში”–ს დამაარსებლებთან და თანამშრომლებთან, ოღონდ უკვე დიდი ხანია ჩემთვის ეგ სულ ერთია. სადაც ისინი არიან, იქაა ბათუმი.

ამჯერად მე გვიან შევუერთდი, წიგნები უკვე დალაგებული იყო და იმაზეც კი ვღელავდი, როდის დავიმახსოვრებ სად რა დევს მეთქი. ნეტავ ჩეკის ამორტყმა ან ტერმინალის ხმარება თუ მახსოვს მეთქი. ამ მხრივ ყველაფერმა კარგად ჩაიარა, მოვიდნენ მარი და თამთა, მალე ვნახე ირაკლიც, დანარჩენებიც, გამიღიმეს, მომესალმნენ, მომიკითხეს, წამიც და – სახლში ვიყავი, ყველაფერი კარგად იყო.

თითებჩასაკვნეტი ახალი წიგნები გვქონდა, მილიგანი, ენდერი, ბრედბერის კიდევ ერთი კრებული, მეტრო 2034 და გიორგი კეკელიძის “ორი თავგადასავალი”.

ის ხალხი ხომ ყოველთვის მიხარია, რომ მოდიან და უამრავ წიგნს ყიდულობენ; ისინიც, რჩევას რომ გვეკითხებიან და ითვალისწინებენ; ისინიც ჩვენი რომელიმე წიგნი რომ მოეწონათ და ახლა ნდობით გვიმზერენ, მაგრამ ყველაზე მეტად ის ხალხი მიყვარს, უკვე ყველაფერი რომ აქვთ ბათუმელების და ახლა მხოლოდ ახლებს აკითხავდენ. ჰო და ისინიც, საჩუქრად რომ ყიდულობდენ ჩვენს წიგნებს, იმიტომ რომ საკუთარ ეგზემპლარებს ვერ იმეტებენ.

სხვა გამომცემლობის კონსულტანტები სულ მიღიმოდნენ. სახეზე ყველას ვცნობ, მაგრამ სახელი თითქმის არავისი ვიცი და როცა ასე ღიმილით ნაცნობი და ისე უცნობი ადამიანები მიყურებდნენ და მესალმებოდნენ, თავი რაღაც საიდუმლო სექტის წევრი მეგონა.

ბოლო დღეს ჩვენს დახლთან “ფეისების” ცვენა იყო, როგორც ირაკლიმ თქვა :დ ვერაფერს იტყვი, ასეა. სალომე ბენიძე, ანი მარდალეიშვილი, სანდრო ლორთქიფანიძე, ნიკოლოზ ჭურაძე, თამთა კორინთელი თავად სთავაზობდნენ მყიდველებს წიგნებს – ლამაზები, ღიმილიანები, ჭკვიანები.

ბატონი ბიბლიოთეკის დირექტორი რა თქმა უნდა სულ იქ იყო, ავტოგრაფებსაც არიგებდა. ჰო, კიდევ გვანცა ჯობავაზე მინდა ვთქვა, რომ ძალიან ლამაზი, უშუალო და კეთილი ადამიანია. ერთერთ დღეს, საღამოს, გადაღლილმა სანამ ავხედე ვის ვეუბნებოდი, გვანცას დახმარება შევთავაზე და რომ შევხედე, ვაი მეთქი, გამიცინა, მართლა მკითხა რჩევა და წიგნებიც გემრიელად გადაათვალიერა.

ამ ფესტივალზე ცოტას კი ვწუწუნებდი, სადაც მე ვდგავარ იქ წიგნები აღარ იყიდება მეთქი, მაგრამ არც მთლად ასე იყო საქმე. მყიდველებთან ამ ფესტივალზე ბევრად მეტს ვლაპარაკობდით. ყველაფერი აინტერესებთ, ეს როგორი წიგნია, ის როგორი წიგნია, ამა თუ იმ ავტორის სხვა წიგნიც თუ გამოიცემა, რომელიმე სერიის გაგრძელება როგორ იქნება, ამას თუ იმას როდის თარგმანიან… შენიშვნებიც აქვთ ხოლმე.

უტაქტოებიც გამოერევიან ხოლმე აქა–იქ.

საქმე იმაში არაა, რომ ამ გამომცემლობის ყველა წიგნი იდეალურადაა გამოცემული. ამას არავინ ამტკიცებს. საქმე იმაშია, რომ გამომცემლობა ჯერ ერთი წლისაც არაა და თითქის ორმოცდაათამდე წიგნი გამოსცა. არც ერთი მათგანი აქამდე გამოცემული არ ყოფილა, ყველა ახალი თარგმანია. რაც მთავარია ჟანრი ფანტასტიკა მკითხველამდე მივიდა, თანაც საუკეთესო ნაწარმოებებით. ზრდილობის ფარგლებში ნათქვამი ყველა შენიშვნა მიღებულ იქნა, მოწმე ვარ. მაგრამ როცა ზედმეტი მოსდით და შეურაცხყოფაზე გადადიან… მგონი აღარაა საჭირო რამე დავამატო.

სულაც არ მომწონს ბათუმელების გამოცემული ყველა წიგნი. ვერ ვიტყვი, რომ ყოველი მათგანი ჩემი საყვარელი წიგნია (ცალკე საკითხია, რომ როცა იწვალე, იშრომე და გამოეცი, ყველა გიყვარს.  მე თვითონ მიყვარს ამ დღეების მერე ყოველი მათგანი), მაგრამ რომელი წიგნიც არ მომწონს, არც ვყიდულობ და არც ვკითხულობ და არც გამომცემლობას ვლანძღავ იმის გამო, რომ გამოსცა. თავისი მკითხველი ყველას ჰყავს, მე ვინ ვარ. მე ვლანძღავ ხოლმე იმ გველეშაპ გამომცემლობებს, რომლებიც ახალ თარგმანებს კვარტალში ერთხელ თუ გაღირსებენ და ძირითადად უკვე თარგმნილის თავიდან გამოცემით (რა თქმა უნდა დაურედაქტირებლად) აირიან დაკავებულნი და  რომლებსაც წიგნების 90% არ უვარგათ, არც თარგმანით, არც რედაქციით, არც ფორმატით. იმათაც ვლანძღავ ხოლმე, ფასებს უსაშველოდ რომ ბერავენ, არადა სულ ისეთ წიგნებს გამოსცემენ, რომლებიც ძალიან მოთხოვნადია და იციან, რომ გაიყიდება, თავად კი არაფერს სთავაზობენ მკითხველს.

სიტყვა გამიგრძელდა და თემა გამექცა, სინამდვილეში კი იმის თქმა მინდოდა, რომ კარგი მკითხველები ალბათ ძალიან ბევრია, მაგრამ წიგნის ცუდი მყიდველებიც ბევრნი არიან.

თქვენ კი დამდეგ შობა-ახალ წელს გილოცავთ, წარმატებებს, ბედნიერებას, ჯანმრთელობას გისურვებთ.

პ.ს. მე კი 2016 წელიც ასეთივე დატვირთული მქონოდეს, ასეთივე სიახლეების მომტანი.

პ.პ.ს. მაგრამ იქნებ ზაფხულში მაინც დავისვენო. მართლა დავისვენო. დასვენებასაც ყველას გისურვებთ, კარგად ვიცი რამდენ თქვენგანს სჭირდება.

წიგნის დღეები

1

უჩემოდაც მოგეხსენებოდათ ალბათ, 26-29 ნოემბერს, თბილისში, ექსპო-ჯორჯიას პავილიონებში წიგნის დღეები იყო. ის არ გეცოდინებათ… ანდა, როგორ არ გეცოდინებათ უკვე ბევრს, მეც იქ ვმუშაობდი. გამომცემლობა წიგნები ბათუმში–ს სტენდთან ვიდექი და უამრავ მკითხველს ვხვდებოდი.

ბედნიერების ხუთი დღე. ხუთი იმიტომ, რომ მე ოთხშაბათს სტენდის მოწყობაშიც მივიღე მონაწილეობა. პირველად ვნახე პავილიონი მზადების პროცესში და მინდა გითხრათ, არანაკლებ მომეწონა ამგვარად აზუზუნებული სივრცე. როცა ახლადფეხადგმულ გამომცემლობას საშუალო ზომის სტენდი არ ყოფნის (უფრო დიდიც კი გვქონდა, ვიდრე წლობით არსებულ გამომცემლობებს), მართლა ძალიან სასიხარულოა. თუმცა, დიდი ხანი ვიწვალეთ, რომ ყველა წიგნი გამოსაჩენად და მოსახერხებლად დაგვეწყო. რა თქმა უნდა, მოვახერხეთ.

12313580_493705987476714_2051197968808063832_n

მერე, ხუთშაბათიდან, მყიდველების მიღებასაც შევუდექით. ჯერ ჩეკის აპარატთან და ტერმინალთან წარმადგინეს. მათთან ურთიერთობის არავითარი გამოცდილება არ მაქვს და მინდა გითხრათ, გვარიანად მანერვიულეს. მაინც, პასუხისმგებლობაა.

მერე მოვიდნენ. ამდენ განსხვავებულ ადამიანთან ასეთი უშუალო ურთიერთობა ალბათ არასდროს მქონია. კვირა საღამოსაც ვახერხებდი ღიმილიანი გამარჯობა-გმადლობთ-ნახვამდის მეთქვა, ეს არ იყო პრობლემა, ყველაფერი მართლა გულით მიხაროდა. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგს ის სწყინდა, დახმარებას რომ ვთავაზობდი, ზოგს ის, რომ არ ვიცოდი როგორი წიგნები უყვარს, ზოგი უკმეხად მეკითხებოდა ჩეკი ხომ ჩავუდე პარკში, ზოგი ყვიროდა რატომ კლასიკას არ კითხულობთო. whatever, ვერავინ ვერ გამიფუჭა ის ამაღლებული განწყობა, ოთხი დღე გადაქანცულმაც კი სიხარულისგან ვიფრინე და იმდენი პოზიტივი მივიღე, ახლა ძალიან მიჭირს არაფრის კეთება. კიდევ კარგი დეკემბრის ბოლოს კიდევ არის ფესტივალი.

12249910_493706064143373_6271926817487050407_nრანაირი მკითხველი აღარ მოვიდა. ზოგი ძალიან კეთილსინდისიერად, დაგეგმილად, სიით მოვიდა, სულ ღიმილით ჩამოთვალა წიგნები და დიდი ჩანთით წაიღო. ზოგმა ერთი და ორი წიგნი წაიღო, მაგრამ ისეთი ბედნიერი ღიმილით…

ისეთებიც ბევრნი იყვნენ, ერთ-ორ წიგნზე იცოდნენ, რომ სურდათ, მაგრამ მერე12243264_493706094143370_1049979003765871794_n სხვებიც მოუნდათ და მანდ ვერთვებოდით საქმეში ჩვენ – ირაკლი, მარი, თამთა, მე, დათა… ძალიან ბევრჯერ შევნიშნე, მარი როცა იწყებდა ლაპარაკს, ნებსით თუ უნებლიეთ, ყველა სტენდთან მდგარი ადამიანი კისერს წაიწვდიდა და უსმენდა ხოლმე. მარი ძალიან ლამაზია, ლამაზად ლაპარაკობს და სულაც არ მიკვირს, ასე რომ უსმენდნენ და უჯერებდნენ. ირაკლი უფრო ქარიზმატულია, ძალიან უყვარს თავისი გამოცემული წიგნები, შვილებივით. ყოველთვის გულწრფელად ჰყვება მათზე და იმასაც გულწრფელად ეუბნება ზოგს, რომ ესა თუ ის წიგნი ნაკლებად მოეწონება.

რჩევების ამბავი მეც ძალიან მომეწონა. იყვნენ ისეთებიც, ჩემს კითხვაზე “მე ხომ არ დაგეხმაროთ”, მიპასუხეს, აბა თქვენ რას გვირჩევდითო და ყველა დასაბუთებული რჩევა გაითვალისწინეს. ყველაზე ხშირად “წყვდიადის მარცხენა ხელს” ვთავაზობდი ყველას. რა ვქნა, ეს წიგნი და საერთოდ ურსულა ლე გუინი ერთი დედას არ მირჩევნია მე მგონი.

ელჯერნონი თავის საქმეს ისევ ხუთიანზე ასრულებდა, ღმერთო ჩემო, არც კი მახსოვს ეს წიგნი რამდენჯერ გავყიდე. ერთ ქალს თვალები აუცრემლდა, არადა ისეთიც არაფერი მითქვამს, ღმერთმანი.

ძალიან საყვარლები იყვნენ ბავშვები, ხურდა ფულით რომ მოდიოდნენ, კაპიკები აკლდებოდათ, მაგრამ ირაკლი მაინც აძლევდა წიგნებს. პრინციპში, არა მხოლოდ ბავშვებს, ყველას ვისაც ფული დააკლდა, არა უშავსო, უთხრა. ჩემი და ბუზღუნებდა, გაკოტრდებიან მასე, ისედაც რამდენი იყო ფასდაკლებაო.

ნაცნობების ნახვაც ძალიან სასიხარულოა მაგ დროს. საერთოდაც, პოზიციის შეცვლა ყოვლად გადასარევი აღმოჩნდა. ჩემი არსებობის 21 წლის მანძილზე ასე ძალიან და ასე ბედნიერად არასოდეს დავღლილვარ.

12314089_493706204143359_6613715545171580147_n.jpg

წიგნები მაჩუქეს. ყოვლად უნამუსოდ მართლა ყველა წიგნი ავიღე რაც მინდოდა, მაგრამ კიდევ ბევრის გაკეთებას ვაპირებ ამ გამომცემლობისთვის და გამოვისყიდი, იმედია არა უშავს. სახლში კი ძალიან შემარცხვინეს, განსაკუთრებით ჩემმა დამ. აქ ვერც კი დავწერ რა სიტყვებით მლანძღა ამდენი წიგნის სახლში წამოღებისთვის :დ

ჰოდა, მომილოცეთ, კარგ ხალხთან, კარგ გარემოში, საყვარელ საქმეს ვაკეთებდი ოთხი დღე. იმდენად ბედნიერი დღეები იყო, დიდ ხანს მეყოფა საიმისოდ, კარგად ვიყო და ცხოვრება მიხაროდეს.