24

ერთ კვირაში 24 წლის ვხდები.

ძაღლი მყავს. დობი დავარქვი. უკვე ათი თვისაა. სასწაული ვინმეა. უთბილესი და უსაყვარლესი. ლაპარაკი იცის. მე შტერი გამოვდექი და არ მესმის, რას ამბობს ხოლმე, მაგრამ აშკარად რაღაცებს მეუბნება. ჩვეულებრივი დანაწევრებული მეტყველება აქვს, მკაფიოდ გამოხატული ემოციური ტონით. ნაგვის გადაყრაც ისწავლა. ერთი თქმით ესმის სად მივდივარ და უნდა წამომყვეს თუ არა. ხშირად ჩემს მოსწავლეებსაც აცილებს სახლამდე და მერე ამაყად მოდის უკან. ჩემთან ერთად ვარჯიშობს და ჩემზე მეტადაც იღლება ხოლმე. რამდენიმე დღის წინ ჩემმა დამ იპოვა პატარა ლეკვი. ვიღაც ნაბიჭვარმა ნაძირალამ გადააგდო და საწყალი შიმშილისგან გასიებული იყო. ახლა უკვე კარგად არის, ოღონდ თავისით არ იძინებს, ჩვილი ბავშვივით ხელში აყვანას ითხოვს. იმას ბრუნო დავარქვით. დაახლოებით ორი თვისაა.

ამათ გარდა, წელს ჩემთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი მოვლენა უნივერსიტეტის დამთავრება იყო. 11 სემესტრის შემდეგ, შეცვლილი ფაკულტეტის შემდეგ, უნივერსიტეტის პარალელურად სამი სამსახურის შემდეგ, ფილტვების ანთებით რამდენიმე დღეში დაწერილი და ერთ საათში “დაცული” საბაკალავრო ნაშრომის შემდეგ, როგორც იქნა დავამთავრე. წარუმატებლად ნამდვილად არა. მაგისტრატურაზე არ ვაბარებ. შემდეგი წლისთვის გადავდე. ვერ ვიტყვი, რომ მენატრება სწავლის პროცესი, ბოლო რამდენიმე სემესტრი ერთი საგნის გამო დავდიოდი უნიში, უკვე დიდი ხანია აღარ “დავრბივარ” ლექცია-სემინარებზე და აღარ ვათენებ გამოცდების წინა ღამეებს. გადავეჩვიე. სამწუხაროდ, სწორედ მაშინ გადავეჩვიე, როცა დროის სწორად განაწილება ვისწავლე და სიზარმაცე მართლა დავძლიე.

მასწავლებელი რომ ვარ, ეს ამბავი ახალი არ არის. ძალიან პოპულარული მასწავლებელი რომ ვარ – ეს არის ახალი. ძალიან ბევრი მოსწავლე მყავს წელს და წარმოუდგენლად ბევრისთვის მომიწია უარის თქმა (როგორღაც, მეც ჯერ ჩვეულებრივი ადამიანი ვარ და მერე არაჩვეულებრივი მასწავლებელი). ისე, ცოტათი მესმის, მცირე ასაკობრივი სხვაობა, საჭირო ცოდნა, ბევრი საერთო ინტერესი – მეც მომეწონებოდა ასეთი მასწავლებელი. მაგრამ ეს აფეთქება რამ გამოიწვია მაინც ვერ გავიგე. და ძალიან მაინტერესებს, რას ფიქრობენ, ღირდა?

წინა წელს, წინა პოსტში, ვამაყობდი, დროის მენეჯმენტი ვისწავლე, ფულისა – ვერა-მეთქი. ცოტათი წინ წავიწიე ამ საკითხში, შედეგად, ამ ზაფხულს ბარსელონაში დავისვენებ. ოღონდ რატომღაც მადრიდის ნახვას უფრო ველოდები. სტამბოლშიც ვაპირებ წასვლას, მაგრამ ჯერ არ ვიცი დროში როგორ ჩავეტევი. სამწუხაროდ, მანქანის ყიდვაც გადავწყვიტე. სახლისა ჯერ ვერა, არ ვიცი ყიდვა მინდა თუ აშენება.

სანამ 25 წლის გავხდები, უკვე უამრავი ახალი გეგმა მაქვს. ერთი განსაკუთრებით მომწონს – ათი კილომეტრი უნდა ვირბინო ერთ ჯერზე. ახლა ორს ძლივს დავხოხავ. იტალიაში უნდა წავიდე დედასთან ერთად. დაწყებული წიგნის თარგმნა უნდა დავასრულო. მანქანის მართვა ვისწავლო. და რამე სხვა ვთარგმნო, სხვა ენიდან.

მგონი, სულ ეს მქონდა სათქმელი. ახლა ტორტებს ველოდები, მერე რა, რომ ერთი კვირა კიდევ დარჩა.

Advertisements

ურსულა

uklg

სულ პირველად რომ გავუგე გემო ინტერნეტს, ბლოგინგს, სულ პირველად რომ შემოვიდნენ ჩემს ცხოვრებაში ადამიანები დისტანციურად, ნამდვილი სახელების გარეშე, რომელიმე სოციალურ ქსელში, ბლოგზე, პირველად რომ შევძელი ამერჩია წიგნი მილიონობით და მილიარდობით წიგნს შორის და არ ვყოფილიყავი შეზღუდული ამ არჩევანში, დაახლოებით 7-8 წლის წინ, გავიგე ურსულას შესახებ. კარგად არ მახსოვს, მაშინ ალბათ მხოლოდ ტოლკინსა და როულინგს ვიცნობდი, აზიმოვსა და ბრედბერის… მართლა არ მახსოვს. იმ პერიოდში შემოვიდა ჩემს ცნობიერებაში ურსულაც. არა მხოლოდ ურსულა, მაშინ ვიგებდი და ვაგემოვნებდი სახელებს, სათაურებს, ციტატებს, ყდებს, რევიუებს; ვცდილობდი კომპიუტერში მეკითხა დამტვრეული რუსულით და ინგლისურით პატარა მოთხრობები მაინც. 2012 წელს თაბახის ფურცლებზე ამობეჭდილ “წყვდიადის მარცხენა ხელის” რუსულ ვარიანტს დღესაც ვინახავ. ძალიან დიდი ხანი ვკითხულობდი, რუსულიც კი ცუდად ვიცოდი.

ცოტა ძნელი სათქმელია რას ნიშნავს ჩემთვის ურსულა. მე ხომ პირადად არც არასდროს მინახავს. მის წიგნებს ვკითხულობდი, ინტერვიუებს, სტატიებს, მისი ჯანმრთელობის მდგომარეობის შესახებაც ვიცოდი ხოლმე; არც ყველაფერი მაქვს წაკითხული, რაც დაუწერია. რეალურად, რაც აქამდე იყო, ისევ ის იქნება, როგორი მიუწვდომელიც ახლაა, ადრეც ასეთივე მიუწვდომელი იყო.

12540621_1622732424656679_3258291027853497800_n

ოღონდ, აი ის ხსენებული თაბახის ფურცლები, რომლებიც დროთა განმავლობაში დაიჭმუჭნა და გაშავდა, ზღვამიწეთის მესამე ნაწილი რუსულ ენაზე, რომელიც ბათუმელებმა მაჩუქეს 2013 წელს მაისის წიგნის ფესტივალზე, ის სქრინი, სადაც ირაკლი ბაკურიძე მეუბნება, რომ ურსულა ლე გუინს მალე ქართულად წამაკითხებს, “წყვდიადის მარცხენა ხელის” პირველი ქართული გამოცემა, რომლის ყიდვაც არ დამაცადეს და მაჩუქეს, ჩემი კარგი მეგობრის მიერ ნაჩუქარი ურსულას ავტოგრაფი, მერე ზღვამიწეთის პირველი ნაწილის ქართული გამოცემა, რომელიც მაშინვე არ ვიყიდე, წაკითხული მაქვს მეთქი და მერე ათობით მოვლილი მაღაზია, რადგან ვეღარ ვშოულობდი და რატომღაც სასოწარკვეთილი ვიყავი, “Dispossessed”-ზე დაწყვეტილი ნერვები, ურსულას წიგნები, რომლებიც ორ-სამჯერ მაქვს წაკითხული, ერთი არც ისე კარგი, მაგრამ მაინც უსაყვარლესი ანიმე, ზღვამიწეთის შესახებ – არ ვიცი ალბათ კიდევ ბევრი რამ, ცხოვრების რაღაც ეტაპზე რომ განმსაზღვრავდა, ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანი იყო.

10425361_1485621275034462_4078193085793150098_n

კიდევ უფრო მნიშვნელოვანი იყო იმიტომ, რომ ეს ჩემი აკვიატებული სიყვარული, ათობით, ასობით და სულაც ათასობით წლის წინ გარდაცვლილ მწერალს არ ეხებოდა. ურსულა არსებობდა, ცოცხალი იყო, თითქოს ერთი ხელის გაწვდენაზე, პატარა იმედის კონცხივით დაცარიელებულ და გამოფიტულ დღეებში.

იმ პერიოდებში, როცა ურსულას წიგნებს ისევ ვუბრუნდებოდი, ყველა ჩემი არგუმენტი ურსულას ციტატებით იყო გამყარებული. შეიძლება უბრალოდ ასე გამოვიდა და მისი ნიშა ჩემთვის სხვა მწერალს შეევსო, რომლებიც ასევე ძალიან მიყვარს და რომლებიც მერე, დროთა განმავლობაში წავიკითხე, მაგრამ მაშინ ურსულა იყო. პირველი ასეთი მწერალი და ცოცხალი ადამიანი იყო.

ზუსტად არ მახსოვს რამხელა ვიყავი როცა გავიაზრე, რომ სიყვარული ტკივილივით ან მსგავსი გრძნობასავით კონკრეტულ მომენტში ფიზიკურად შეგრძნებადი ემოცია არაა. და პირველად ჩემი დის მიმართ გავიაზრე ეს ემოცია. მერე დედა იყო. და მერე იყო ურსულა. ოღონდ მყვარებოდა ურსულას ნაწერები ჩემი არჩევანი იყო, ჩემი გადაწყვეტილება, ჩემი აღმოჩენა, ჩემი არკადია.

ხომ ვამბობ, როგორი მიუწვდომელიც გახდა, ისეთივე მიუწვდომელი იყო, მაგრამ ახლა ერთი მხრივ, ჩემი საყვარელი მწერალი ურსულა ლე გუინი მოკვდა, მეორე მხრივ, რაღაც ისეთი, რაც ამ ყველაფერს ხელშესახებს, ნამდვილს ხდიდა.

ძალიან დამწყდა გული, მაგრამ არ მიტირია, ერთხელ დავპოსტე ფბ-ზე აღელვებულმა, მერე საქმეებს მივუბრუნდი. ახლა ნელ-ნელა ვიაზრებ. დავყურებ ჩემს წიგნებს, ჩემს ავტოგრაფს და ახლა ისინი მარტო ჩემია. თითქოს რაღაც კავშირი გაწყდა.

ერთხელაც ძალიან, ძალიან მეტკინება, ვიცი. ჯერ არა. მაგრამ ვიცი ცუდი დღე მელის, როცა ეს ამბავი ჩემამდე მთელი თავისი სიცხადით მოვა.

“შენ მოკვდები. სამუდამოდ არ იცხოვრებ, არც სხვა ვინმე ან რამე. არაფერია უკვდავი. ოღონდ მხოლოდ ჩვენ მოგვეცა ცოდნა იმისა, რომ უნდა მოვკვდეთ. და ეს საოცარი საჩუქარია: სულის საჩუქარი. რადგან ჩვენ მხოლოდ ის გვაქვს, რაც ვიცით, რომ უნდა დავკარგოთ, რაც მზად ვართ, რომ დავკარგოთ… ეს სული, რომელიც ჩვენი ტანჯვაა, და ჩვენი საუნჯე, და ჩვენი ადამიანობა, ვერ მოითმენს. შეიცვლება და წავა, ზღვის ტალღასავით. შეაჩერებ ზღვის მოქცევას ერთი ტალღის გადასარჩენად, საკუთარი თავის გადასარჩენად?”

ასე წერდა ურსულა. Requiescat in pace Ursula, amo. 

a054a7f2af81ac2713cb52841fde63d0_original

ოქროს ტაძარი

დაწერილია საგანგებოდ თბილისის წიგნის საერთაშორისო ფესტივალისთვის.

„მამა ხშირად მიყვებოდა ოქროს ტაძარზე, ჯერ კიდევ ღრმა ბავშვობაში.“

 

გულჩათხრობილი, მარტოსული ბავშვი იყო მიძოგუჩი. სუსტი აღნაგობის, ენაბრგვილი, ბერის ვაჟი. მისი გარესამყაროსთან ურთიერთობა თავიდანვე ენის ბორძიკმა განსაზღვრა, ვერ ამოთქვა ის პირველი ბგერები, რომელთაც მის შინაგან სამყაროსა და გარესამყაროს შორის კარი უნდა გაეღოთ. სამუდამო ნაკლის მქონე ბიჭს გულის სიღრმეში საკუთარი გამორჩეულობისა და განსაკუთრებულობის განცდა გაუჩნდა. თავს ენაბრგვილ დესპოტად წარმოიდგენდა ხოლმე, რომლის ქვეშევრდომებმაც უსიტყვოდ უნდა გამოიცნონ მისი ყოველი სურვილი. მეორე მხრივ, ოცნებებში შინაგანი სამყაროს მბრძანებელი და დიდებული ხელოვანი იყო. გაჰყურებდა ახალშეფოთლილი ხეებით შეფენილ გორაკს, ჩამავალი მზის სხივებით მოფენილს, გორაკის ფერდი ოქროს ფირფიტებით გაწყობილი ეჩვენებოდა და თვალწინ ოქროს ტაძარი ედგა, რომელიც ჯერ არც ენახა. და როცა მამამ მის სანახავად წაიყვანა, გაიფიქრა, „ნუთუ სილამაზე შეიძლება იყოს რაღაც ისეთი, რაც სილამაზეს ამდენად მოკლებულია?“ პირველი იმედგაცრუების მერე ოქროს ტაძარი სულ უფრო ლამაზდება მის გონებაში. სინამდვილემ გადაახალისა და უფრო მომხიბლავ ოცნებად აქცია ტაძრის სახება. მაშინ პირველად მისწერს მამას, „მართალი იყავი, როცა ამბობდი, ამქვეყნად ოქროს ტაძარზე ლამაზი არაფერიაო“.

მიძოგუჩი ოქროს ტაძარში გადადის. ახლა ოქროს ტაძარი გამუდმებით მასთანაა, მის წინ, მასში. ის განსაზღვრავს მიძოგუჩის არსს. თუმცა ცურუკავასთან დამეგობრება და ომი – ახალ მიმართულებას აძლევენ ცხოვრებას.

ცურუკავა სინათლეა. წაუბილწავი, უმანკო სული, რომელიც მიძოგუჩის ბნელ აზრებს გარესამყაროში თარგმნის, ნათელს სძენს მათ. მიძოგუჩიც ფიქრობს, რომ ბოროტებასა და სიკეთეს, სილამაზესა და სიმახინჯეს, ნათელსა და ბნელს შორის განსხვავება არ არის, რადგან მათი შედეგი, ეფექტი ერთი და იგივეა. მიძოგუჩი თავის პატარ-პატარა სიბოროტეებს სიამოვნებით ებღაუჭება და ფიქრობს, კიდევ თუ განიცდის კმაყოფილებას, პატარა სიბოროტე დიდში რომ გადაეზარდოს.

ასეთ აზრებს და ომს მიძოგუჩი არცთუ შეუმჩნევლად მიჰყავთ განადგურების იდეამდე. ერთხელაც ომს და ოქროს ტაძარს ერთმანეთს დაუკავშირებს. მიხვდება, რომ ტაძარიც ისეთივე მოწყვლადია ავიაიერიშისადმი, როგორც თავად. საერთო საფრთხეზე ფიქრებმა დარია ხელი; შუამავალს მიაგნო, რომელიც სილამაზესთან აკავშირებდა. თითქოს ხიდი გადებულიყო მას და ოქროს ტაძარს შორის, რომელიც ყოველთვის უარყოფდა და რიყავდა.

მაგრამ ომი დასრულდა, ტაძარი კი გადარჩა. და ახლა სულ სხვაგვარად აღიმართა მისი ხატება მიძოგუჩის გონებაში. ტაძარი თითქოს ეუბნებოდა, ოდითგანვე აქ ვდგავარ, სულ მუდამ ვიდგებიო.

ოქროს ტაძარი მიძოგუჩის დაუძლეველ დაბრკოლებად იქცა. მის გადაულახავ მცველად.

„ისევ მომწყვიტა ცხოვრებას! რატომ ცდილობს ოქროს ტაძარი ჩემს დაცვას? მე ხომ არაფერი მითხოვია მისთვის! მაშ, რატომ ცდილობს, რომ ცხოვრებას მომწყვიტოს? ნუთუ ჯოჯოხეთისგან ჩემი გადარჩენა უნდა? მაგრამ ასე ხომ ჯოჯოხეთში მოხვედრილებზე უფრო საშინელ ადამიანად მაქცევს! ადამიანად, ვინც ყველაზე ახლოს შეიგრძნო ჯოჯოხეთის სუნთქვა!“

მიძოგუჩიში მოუთმენელმა მრისხანებამ გაიღვიძა და წყევლასავით ამოხეთქა:

„ოდესმე აუცილებლად გამეგები ფეხქვეშ. აუცილებლად დაგიმორჩილებ, რომ აღარასოდეს შეძლო ჩემი შეფერხება!“

1950 წლის ორ ივლისს, კიოტოს ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ოქროს ტაძარი ოცდაორი წლის ბერმა, ჰაიაში იოკენმა გადაწვა. მან თავის მოკვლაც სცადა, მაგრამ გადარჩა და დააპატიმრეს. სწორედ ეს ამბავი გახდა იუკიო მიშიმას ინსპირაცია. მან დეტალური ინფორმაცია შეაგროვა, ციხეშიც ინახულა ჰეროსტრატოსის სინდრომის მქონე ეს ადამიანი და რომანიც ამიტომ გამოვიდა რეალურ ამბავთან ასე მიახლოებული.

რასაკვირველია, დღეს ოქროს ტაძარი კიოტოს ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა, მაგრამ ყველამ როდი იცის, რომ ეს მხოლოდ 1955 წელს აღდგენილი ასლია. დღეს ოქროს ტაძარი უფრო ლამაზიც კია, ვიდრე ძველი იყო თავისი გაცრეცილი ხის სტრუქტურით, რომელსაც ოქრო საერთოდ არ ჰქონდა გარედან, განსხვავებით ახლისგან. ოქროს ტაძარი ახლა მართლაც ულამაზესია, ოღონდ ეროვნული საგანძური აღარ არის.

chua-vang-kinkakuji-19122016

23

ორი კვირაც და 23 წლის ვიქნები. ჯერჯერობით ისევ ვიზრდები და არა – ვბერდები. თანაც მგონი, ბევრი გაგებით “ჯერ ისევ” ვიზრდები.

მაგალითად, ახლა გაცილებით მეტს ვკითხულობ თინეიჯერულ ლიტერატურას, ვიდრე მაშინ, როცა თინეიჯერი ვიყავი. ამას ბევრი რამ განაპირობებს – გადაღლილობა და დროის არ ქონა საიმისოდ, რომ “რამე სერიოზული” ვიკითხო; ასევე ის ფაქტი, რომ ჩემი დროის უდიდესი ნაწილი ჩემს თინეიჯერ მოსწავლეებს მიაქვთ; ისიც, რომ ვერაფრით მოვიშორე ის შეგრძნება, რომ დრო ძალიან სწრაფად გადის და მგონია ბევრი გამოვტოვე, ბევრი ვერ მოვასწარი და თითქოს ამით ვინაზღაურებ დანაკლისს; კიდევ ის, რომ ახლა თავისუფლად ვკითხულობ რუსულად და ქინდლი მაქვს; ისიც, რომ უბრალოდ მომწონს ეს მიმართულება. თუმცა ყველაზე მეტს მაინც ფენტეზის ვკითხულობ. ესაა ჩემი არკადია ყოველთვის როცა ვიღლები, ვიწყენ, მბეზრდება ან ველოდები.

ეს წელი როტფუსით იყო შესანიშნავი. უმაგრესი მწერალია. მეფისმკვლელის ქრონიკებმა ერთხელ და სამუდამოდ დაიდო ბინა გულში, სულში, თაროზე და საერთოდ ყველგან (აქვე ათასი წყევლა და კრულვა როტფუსს იმის გამო რომ მესამე ნაწილი ჯერაც არსად ჩანს). ესეც ისეთი რამეა, როგორიც ჰარი პოტერი იყო თავის დროზე, ბეჭდების მბრძანებელი, ან ლილე იროელის ამბები. ან ურსულა ლე გუინი თავისი ყველაფრიანად. ან მხედვარი. “ალდენორი” იყო კიდევ, ძალიან კარგი და ძალიან გულდასაწყვეტიც იმის გამო, რომ ავტორი აღარ არის და ვეღარ გააგრძელებს. ძალიან, ძალიან გულდასაწყვეტი.

ამ წელს ერთი ყველაზე კარგი რამ “დავამუღამე” – დროის მენეჯმენტი. მიუხედავად იმისა, რომ ახლა უფრო დაკავებული ვარ, ვიდრე ოდესმე ვყოფილვარ, უფრო მეტსაც ვასწრებ, ვიდრე ვახერხებდი ხოლმე. თანაც არა ძილის, ჭამის, კითხვის ან საერთოდ ცხოვრების ხარჯზე. არ ვიცი მოთმინება და ნებისყოფა მშველის თუ პირიქით, დროის გადანაწილება მაძლევს მოთმინებას, ან რა მნიშვნელობა აქვს.

აი ფულის ხარჯვასაც რომ ვისწავლი, მერე მართლა მაგარი გოგო ვიქნები. მტკიცედ კი მაქვს გადაწყვეტილი ვისწავლო.

კიდევ “სიტყვების ხელოსანი” გავხდი. ვშლი და ვაწყობ სიტყვებს, ვეძებ მათ წარმოშობას ძირისძირობამდე და იმის იქით. ვეძებ მათ პარალელებს უამრავ სხვადასხვა ენაში და ასე შემდეგ. მეც არ ვიცი ეს რას ნიშნავს, მაგრამ “სიტყვების ოსტატი” უნდა გამოვიდე რომ გავიზრდები.

კიდევ თმა გამეზარდა. სამი წლის მანძილზე უმოწყალოდ ვჩეხავდი, მერე მომწყინდა და ახლა რაპუნცელის შორეული ნათესავი ვარ.

კიდევ ცოტა გავსუქდი. ოღონდ ახლა მგონია რომ ძალიანაც მიხდება. ასე თითქოს უფრო ვჩანვარ. ჩემი სიმაღლის (თუ სიდაბლის) ადამიანი ახლა კიდევ გამხდარიც თუა… გავიმართები ხოლმე წელში ჩემი მრგვალი ფორმებიანად და დავაბოტებ თავაწეული. დიახაც.

წელს დაბადების დღის ნაცვლად პირსახოცების დღე უნდა აღვნიშნო. თარიღი ხელს მიწყობს რაც მთავარია.

მე მგონი კარგი წელი იყო. მშვიდი. რაღაცეებით უხვი. გარდამავალი ახალი ეტაპისკენ. ძველი წლების განმტკიცების და რა ვიცი კიდევ. მოსალოცი.

De Re Publica

maccari-cicero-denounces-catiline

“Cicero Denounces Catiline” by Cesare Maccari

სამი წლის მანძილზე ავად თუ შავად ლათინური ენის სწავლის ამბავმა ციცერონის “De Re Publica”-ს თარგმნამდე მიმიყვანა. ტექსტი დიდი არ არის, არც სრულია, მხოლოდ ნაწილობრივ აღადგინეს. არც არავინ მავალდებულებს მის თარგმნას, მხოლოდ ნაწყვეტები უნდა მეთარგმნა საგან “რომაელი ავტორი 3”-ის ფარგლებში, მაგრამ თავიდან ისეთი რთული იყო და მერე იმდენად ჩამითრია საქმემ, თავფეხიანად გადავეშვი ტექსტში. ახლა რამდენიმე კვირით შევაჩერე თარგმნის პროცესი, იმიტომ რომ მევე უნდა დავარედაქტირო, რაც ფაქტობრივად შეუძლებელი აღმოჩნდა იმ ფონზე, რომ წინადადებები ლამის ზეპირად ვიცი ლათინურად და ეს ძალიან მიშლის ხელს. გარდა ამისა, ტექსტის მოცულობაზე ორჯერ მეტი როგორც ვატყობ კომენტარები გამოვა და ამასაც დრო უნდა. მე თუ… არა, მე რომ ამ ნაწარმოებს დავასრულებ, მაშინ ნამდვილად ჩავთვლი, რომ ზრდასრული ადამიანის ცხოვრების პირველ ეტაპს მივადექი.

smith_republica_anglorum_title_page მართლა მეგონა რომ ციცერონი ძალიან მიყვარდა. ასეთი შეუპოვარი ადამიანი მეორე არ მეგულება. ასეთი გამჭრიახი და თან უანგარო, დაბადებული იმისთვის, რომ სახელმწიფოს, კარგს, სწორს ემსახუროს. მაგრამ როცა მისი ორიგინალი ენა “გავტეხე”, ვნახე როგორ აღწევს საწადელს სიტყვებით, როგორ ალაგებს სათქმელს ისე, რომ მინდა ჰერბერტის ფრაზა გამოვიყენო “დიუნიდან”, ფანდი ფანდში და კიდევ ფანდში, მივხვდი რომ ამ კაცს უზომოდ დიდ პატივს ვცემ, უბრალოდ კი არ მიყვარს, როგორც გარდასულ საუკუნეთა ერთი კარგი მწერალი.

თან ეს ნაწარმოები საკმაოდ ეკლექტიკურია და რაკი ციცერონის ყველაფერი მაინც არ წამიკითხავს ვერ ვიტყვი რომ ყველაზე კარგად, მაგრამ ნამდვილად ძალიან კარგად წარმოაჩენს თავად ავტორს. ვერც ობიექტურობას დაუკარგავ, ყოველთვის განიხილავს მეორე მხარის პოზიციას და… მერე აბათილებს – მეთოდურად, გულმოდგინედ და შეუპოვრად. დაუღალავად მოჰყავს მაგალითები, აფასებს მათ დადებით და უარყოფით მხარეებს, აჯამებს და ყოველთვის ერთ ამოსავალ პრინციპს მიადგება ხოლმე, ადამიანი გამუდმებით საკუთარი თავის სრულყოფას უნდა ცდილობდეს, რათა მერე სახელმწიფოს საუკეთესო შესთავაზოს. რადგან ჩვენმა სამშობლომ იმისთვის როდი გაგვაჩინა, მხოლოდ ჩვენს კეთილდღეობაზე ეზრუნა, არამედ იმისთვის, რომ ჩვენი გონების, გულის თუ სულის საუკეთესო ნაწილი თავად მიეღო და ჩვენთვის მხოლოდ ის დაებრუნებინა, რასაც თვითონ მოიზედმეტებდა. და სამშობლო – სახელმწიფო – ეს ხალხია, ხალხის საქმეა. Re Publica, სახალხო, ხალხის საქმე, არც მთლად დღევანდელი რესპუბლიკის გაგებით.

ჰოდა, როგორც თავად ციცერონი ამბობს ამ ნაწარმოებში, საკმარისი არ არის ადამიანს სიქველე cicero_de_re_publica_vat-_lat-_5757ჰქონდეს, როგორც რაღაც ხელოვანება, უნარი, რადგან ამ ხელოვანებას ცოდნის სახითაც დაინარჩუნებს, თუნდაც არ გამოიყენოს; სიქველე კი საკუთარ თავს მხოლოდ გამოყენებისას ავლენს მთლიანად. ასე რომ რა აზრი აქვს რამდენს ვისწავლი, თუკი ოდესმე მაინც არ გამოვიყენებ ამ ცოდნას?

სიები

ბავშვობიდან მიყვარდა სიები. პრეინტერნეტულ პერიოდში ვწერდი to do სიებს, წასაკითხი წიგნების სიებს, იმ საკითხების სიებს, რომლებიც მაინტერესებდა და რომელთა შესწავლასაც ვაპირებდი ახლო მომავალში; ყველაზე ხშირად ალბათ გაკვეთილების ცხრილს ვწერდი – რა ვისწავლე, რა გამომრჩა, რა უნდა მესწავლა. პოსტინტერნეტულ პერიოდში კი წარმოუდგენელი რაოდენობის და რაგვარობის სიები გაჩნდა ჩემს ცხოვრებაში.

როგორც ჩემი და ამბობს ხოლმე, სიებს იმიტომ ვწერ, რომ მერე აღარ მივყვე. რაც ასე ნამდვილად არაა. მიყვარს ორგანიზებულობა, ან მცდელობა მაინც – ვიყო ორგანიზებული. მომწონს როცა ზუსტად ვიცი რა უნდა გავაკეთო და როდისთვის. თუმცა ეს სია კი არა ორგანაიზერია, მე სიებზე ვაპირებდი წერას.

წასაკითხი წიგნების სია. ეს ყველაზე მნიშვნელოვანი სიაა ჩემს ცხოვრებაში. სამყაროსავით ძველი არ ვიცი და რაც თავი მახსოვს, ასეთი სია სულ მაქვს. მერე goodreads-ზე გადავედი, მაგრამ ამის პარალელურად არც ხელით წერა შემიწყვეტია. იმასაც ვიწერდი რა წავიკითხე და როდის. მაგრამ განსაკუთრებულ სიამოვნებას მაინც წაკითხული წიგნის გასწვრივ პლიუსის დასმა მანიჭებდა. ამ სიებს რაიმე შეჯიბრის სახე არასოდეს ჰქონია, ბევრის მოსწრება და “ყველა წიგნის” წაკითხვა ჩემი თვითმიზანი არაა. უბრალოდ მიყვარს როცა თავში ათასობით წიგნის დომხალის ნაცვლად ქრონოლოგიის, ჟანრების, პერიოდების და ეროვნების მიხედვით დალაგებული მოწესრიგებული სიები მაქვს.

ალბათ ამასთან კავშირშია ისიც, რომ ყოვლად აწეწილი ცხოვრებისა და სახლის მიუხედავად წიგნების თაროები, სამუშაო კუთხე და ჩემი კომპიუტერი ყოველთვის მანიაკალურად მოწესრიგებული და დალაგებულია.

Watchlist. როცა ტელევიზორზე ვიყავი დამოკიდებული, ფილმების სიის ქონა აზრადაც არ მომსვლია. დიდ სინეფილად არც ჩავითვლებოდი მაშინ. ჩემი პირველი ლეპტოპი მაშინ მქონდა, როცა ინტერნეტი ჯერ კიდევ არ იყო ამ ქალაქში. ამიტომ ე.წ. ფლეშკით მომქონდა სხვებისგან ფილმები და ისე ვუყურებდი. უკვე მიწევდა მომეფიქრებინა რა ფილმის გადმოწერა მეთხოვა მეგობრებისთვის და სიებიც გაჩნდა. სხვათა შორის მაშინ უფრო ადვილი იყო, როცა სულ ათი ფილმი გაქვს მყარ დისკზე, ასარჩევიც არაფერია. დღეს ფილმის ნახვას რომ დავაპირებ, შერჩევის პროცესი წინასწარ მეზარება, რადგან ფილმების სიას ხელით არ ვწერ, IMDB-ზე მაქვს watchlist, სადაც ამ წუთისთვის ზუსტად 8253 ფილმი მაქვს მონიშნული, რაც იგივეა უბრალოდ ინტერნეტში ეძებდე ფილმის, ყოველგვარი ფილტრის გარეშე. საბედნიეროდ საიტების უმრავლესობას აქვს ფუნქცია, სადაც შემიძლია მივუთითო რა ჟანრის, რომელი წლის, რა რეიტინგის, რომელი ქვეყნის და ა.შ. ფილმის ნახვა მინდა. სულაც გუგლი მეტყვის რომელი ფილმია მაგალითად ახალგაზრდა მათემატიკოსის შესახებ (კი, ხანდახან სწორედ ასე ვგუგლავ ფილმებს).

გრამატიკული სიები. სამი წელია უცხო ენებს ვსწავლობ, ვთარგმნი, ვარედაქტირებ… ამ დროისთვის ხუთი ენა კარგად ვიცი. სამზე ვლაპარაკობ კიდეც (ლათინური და ძველი ბერძნული უბრალოდ მკვდარი ენებია, რა ვქნა, თუმცა ლათინურად ლაპარაკს ასე თუ ისე ვახერხებ). კიდევ სამი ენისა რაღაც გამეგება, მაგალითად იტალიურის, რომლის სრულყოფილად სწავლაც 2017 წელს მაქვს დაგეგმილი.

გრამატიკული სიები ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია. ამჟამად ყველაზე დიდი სია ძველი ბერძნულისთვის მაქვს, ფაქტობრივად მთელი სახელმძღვანელოა. მკვდარი ენა რთული სასწავლია, აქ ყველაფერი თუ არ იცი, არაფერი გამოვა. სია ფონეტიკით იწყება, მორფოლოგიაზე გადადის, ზმნით გრძელდება და სინტაქსით სრულდება. თუმცა ამ განყოფილებებს თავისი ქვეგანყოფილებები აქვთ, იმათ თავისი და ასე მაგალითად:

5.6.1.2. პირველი კლასის ზმნების უღლების თავისებურებანი. 

თუკი წიგნების ან ფილმების სია ვინმეს მეტიჩრობად მოეჩვენება გასაგებია, მაგრამ ჩემს გრამატიკულ სიებს კბილებით დავიცავ. მათ გარეშე მე ფიზიკურად არაფერი გამომივა.

თარგმანის სიები. ამჟამად ექვს სხვადასხვა ავტორს ვთარგმნი, რაც დამეთანხმებით, ცოტა არაა. აქედან სამს გამოსაცემად ვამზადებ, სამს უბრალოდ უნივერსიტეტი მოითხოვს. ყოველ დღე რომელიმე ავტორი მაქვს მოსამზადებელი და ლექტორისთვის წარსადგენი. ამიტომ ზუსტად უნდა ვიცოდე რომელი წიგნის რომელი თავის რომელი პარაგრაფი მაქვს უკვე თარგმნილი და რომელი სათარგმნი. რაც უნდა ზუსტად გავწერო დრო, განრიგი მაინც წამდაუწუმ ირევა, ასეთი სია კი მეხმარება იმის განსაზღვრაში, შემთხვევით გამოჩენილ თავისუფალ ორ საათში რომელ ავტორზე მუშაობა მირჩევნია.

Wishlist. ეს ჩემი იდეა არ ყოფილა, სახლში მოიფიქრეს. ადრე დეიდამ ჩამოწერა თავისთვის სია, რომელიც იწყებოდა მილიონი დოლარით, გრძელდებოდა ახალი სახლით და ჩაის ტილოებით. ამ სიაზე ყოველთვის გულით მეცინებოდა. პირველ ნაწილს გაგიმხელთ:

  1. მილიონი დოლარი
  2. ბინა
  3. ჩაის ტილოები
  4. ჭაღი მისაღები ოთახისთვის
  5. საჭმლის შესანახი კონტეინერები (ამას სპეციალური მასალაც ჰქონდა მითითებული)

ჩემი wishlist ჩემმა დამ დაწერა ჩემი კარნახით და დასრულების შემდეგ მეჩხუბა, არარეალური სია გაქვს, ამის შედგენას რა აზრი აქვსო. ალბათ იმიტომ რომ დრაკონით იწყებოდა. არადა ამ სიაში სავსებით რეალური სურვილებიც მოხვდა, მაგალითად ბოსხისა და დალის ნახატები, ველოსიპედი, სახლი პრაღაში. მე თუ მკითხავთ დრაკონშიც არაფერია ირეალური. ერთმა მეგობარმა შრი-ლანკადან ძალიან ლამაზი დრაკონი ჩამომიყვანა, რომელსაც გლაურუნგი დავარქვი. ესეც ახდენილი სურვილი.

სიტყვა ისედაც გამიგრძელდა, აღარ მოგიყვებით საყიდელი წიგნების სიების შესახებ; არც იმ ქვეყნების სიაზე, რომლებში წასვლასაც ვგეგმავ; არც იმ ენების სიაზე, რომელთა შესწავლასაც ვაპირებ… ჩემს ცხოვრებაში ახლა სიები გაცილებით მეტია ვიდრე ის ადამიანები, რომლებთან ურთიერთობასაც ვინარჩუნებ. პოსტიც ამიტომ დავწერე, ერთმა მითხრა, შენი სიები უფრო გიყვარს, ვიდრე მეგობრებიო. არაა ასე. უბრალოდ ჩემი სიები უფრო მჭირდება.

ჩემი სამზარეულო

ახლა პატარა შესვენება მაქვს სანამ თარგმანს გავაგრძელებ და მიუხედავად იმისა რომ ბოლო ჭამიდან ორი საათი თუ იქნება გასული, ისევ ჭამა გადავწყვიტე. რა ვქნა, დილით ძალიან გემრიელი სალათი მოვამზადე და მთელი დღეა ვერ ვწყდები. ადვილი იყო, რაც სახლში ვიპოვე წვრილად დავჭერი და არაჟანში ავურიე. ანუ კარტოფილი, ჭარხალი, სტაფილო, კვერცხი, სიმინდი, ხახვი, ნიორი, წიწაკა, პომიდორი, კიტრი და მჟავე კიტრი. ზოგი მოხარშული, ზოგი უმი. მარილი, პილპილი, არაჟანი, ლიმონის წვენი, მცენარეული ზეთი და დღეს აგერ უკვე მესამედ ვჭამ.

რამდენიმე თვის წინ how to cook ტუტორიალების ყურება დავიწყე. იმიტომ არა რომ არაფრის კეთება არ ვიცი, ან პირიქით, საჭმელზე ან მის მომზადებაზე ვარ გადარეული. უბრალოდ 15 წუთიანი ყურადღების გადატანები მჭირდებოდა ჰაერივით. თავიდან ტორტებით და ნამცხვრებით დავიწყე. საშინლად არ მიყვარს ტკბილეული (შოკოლადი არ ითვლება). მაგრამ მზადების პროცესის ყურება ძალიან სასიამოვნო აღმოჩნდა. ოღონდ გადაცემები არ მიყვარს, საშინლად ბევრს რომ ლაპარაკობენ ყველაფერზე საჭმელის გარდა.

რაკი ტკბილეული არ მიყვარს, ძირითადად მორთვის პროცესი მომწონდა და არა მზადების. გემოს და გამოყენებული პროდუქტების პლიუს მინუსებს არად ვაგდებდი. მერე რომ მოვიცალე, ადვილი რაღაცეების გამოცხობა დავიწყე. სულ 4-5-ჯერ ვცადე ალბათ. ძნელი ნამდვილად არ არის, იმის გათვალისწინებით რომ ჯერ კიდევ ბავშვობიდან ვაკეთებ საჭმელებს თუ ვაცხობ ნამცხვრებს, თანაც არ ვიცი რატომ, მაგრამ “შეჭმადი” ყოველთვის გამოდის ის რასაც ვაკეთებ. მე ის არ ვიცი რატომ შეიძლება ეს ძნელი იყოს. მიუხედავად იმისა რომ ზომა წონა ფორმას არასდროს ვითვალისწინებ. რეცეპტს ვკითხულობ/ვუყურებ და ვაკეთებ ისე, როგორც გულს უხარია.

ტკბილეულის მერე სალათებზე გადავედი. ბოსტნეულზე ვგიჟდები. უმი, მოხარშული, შემწვარი, ყველა ერთად თუ ცალცალკე, სულ ერთია. ბურღულეულიც ძალიან მიყვარს. ხორცი არ მიყვარს. თევზსა და სოკოს საერთოდ არ ვჭამ. ხილი ძალიან მიყვარს, მაგრამ ყველა არა. მაგალითად საზამთრო, ლეღვი, ბალი, ყურძენი – ძალიან არ მიყვარს.

თუმცა რეცეპტების ძებნისას შეზღუდვები არ მაქვს. მომეწონა ყველაფერი, მაგრამ ხორცი ურევია? რა პრობლემაა, ვაკეთებ უხორცოდ.

გიჭამიათ შაურმა ხორცის გარეშე? მე კი.

ახლა გაზქურაზე შვინდს ვხარშავ. ორი კურდღლის დაჭერას ვაპირებ, წვენიც მექნება და იმედი მაქვს, შვინდის საწებელიც. ხვალ თუ არ დამეზარა ჭარხალს მოვხარშავ და ამ შვინდის საწებელში ჩავაწყობ. ისე წეღან შვრიას მოვკარი თვალი კარადაში და შვრიის ორცხობილებიც კარგი აზრია.

სათანადო დროს ვერ ვუთმობ, მაგრამ მაინც ოფიციალურად ვულოცავ საკუთარ თავს, ახალი ჰობი მაქვს – კულინარია.